EPLAN elektrisch schema op stalen werktafel met robotarmcomponent en precisie schuifmaat, industriële werkruimte op de achtergrond.

Hoe maak je EPLAN-schema’s voor een gerobotiseerde machine?

Een EPLAN-schema voor een gerobotiseerde machine maak je door de elektrische architectuur van de robot, de besturing, de veiligheidsschakelingen en de periferie systematisch in aparte segmenten te documenteren. Dat vraagt om een gestructureerde projectopbouw in EPLAN waarbij naamgeving, paginastructuur en componentreferenties consistent zijn. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over EPLAN-documentatie voor robotisering, van projectstructuur tot het moment waarop je een specialist inschakelt.

Welke onderdelen moet een EPLAN-schema voor een robot bevatten?

Een volledig EPLAN-schema voor een gerobotiseerde machine bevat minimaal de voedingsschakelingen, de besturingsarchitectuur (PLC of robotcontroller), de veiligheidsschakelingen, de aandrijvingen, de I/O-koppelingen en de interfacing met randapparatuur zoals grippers, sensoren en visionsystemen. Elk van deze onderdelen krijgt een eigen sectie in het schema.

In de praktijk betekent dit dat je begint met de inkomende voeding en de verdeling daarvan over de verschillende verbruikers. Daarna volgt de besturingslaag: de robotcontroller communiceert via veldbussen zoals PROFINET of EtherCAT met de PLC, en die communicatie moet volledig gedocumenteerd zijn. Denk aan de pinbezetting van connectoren, de kabelroutering en de adressering van I/O-modules.

Specifiek voor gerobotiseerde machines zijn de volgende onderdelen essentieel in het EPLAN-schema:

  • Voedings- en verdeelschema’s inclusief zekeringen en vermogensschakelaars
  • Robotcontrolleraansluitingen en externe noodstopkringen
  • Safetyschakelingen conform de geldende machinebouwrichtlijn
  • Aandrijfschema’s voor servo’s en frequentieregelaars
  • I/O-overzichten van sensoren, actuatoren en eindschakelaars
  • Kabellijsten en componentenlijsten gegenereerd vanuit het project

Een goed EPLAN-schema is niet alleen een tekening, het is een levend document dat de basis vormt voor productie, inbedrijfstelling en toekomstig onderhoud.

Hoe structureer je een EPLAN-project voor een gerobotiseerde installatie?

Een EPLAN-project voor een gerobotiseerde installatie structureer je het best op basis van functionele groepen: voeding, besturing, veiligheid, aandrijving en periferie. Elke groep krijgt een eigen paginabereik met een consistente naamgevingsconventie, zodat het schema leesbaar blijft voor zowel engineers als monteurs op de werkvloer.

De projectstructuur begint bij de definitie van de identificatiestructuur. In EPLAN werk je met een hiërarchie van installatie, locatie en functie. Voor een gerobotiseerde cel betekent dat bijvoorbeeld: de robotcel als installatie, de robotarm als locatie en de gripper als functioneel onderdeel. Die structuur bepaalt hoe componentreferenties worden opgebouwd en hoe de stuklijst automatisch wordt gegenereerd.

Een bewezen aanpak is werken met paginasjablonen per onderdeel. Zo garandeer je dat voedingspagina’s altijd dezelfde opbouw hebben, en dat een monteur snel zijn weg vindt in een schema dat hij nog nooit eerder heeft gezien. Zeker bij complexe robotiseringstrajecten, waarbij meerdere engineers aan hetzelfde project werken, voorkomt een strakke structuur fouten en dubbele documentatie.

Wat is het verschil tussen EPLAN Electric P8 en EPLAN Pro Panel voor robotica?

EPLAN Electric P8 is de tool voor het ontwerpen van elektrische schema’s en documentatie, terwijl EPLAN Pro Panel wordt gebruikt voor de 3D-layoutplanning van schakelkasten en besturingspanelen. Voor een gerobotiseerde machine heb je in de meeste gevallen beide nodig: P8 voor de elektrische documentatie, Pro Panel voor de fysieke inrichting van de kast.

In de context van robotisering levert EPLAN Electric P8 de volledige elektrische documentatie: van voedingsschema’s tot veiligheidsschakelingen en kabellijsten. Pro Panel voegt daar de ruimtelijke dimensie aan toe. Je modelleert de schakelkast in 3D, positioneert componenten op de montageplaat en genereert automatisch kabelroutes en boorgaten voor de behuizing.

Voor kleinere robotcellen volstaat P8 vaak. Zodra de installatie complexer wordt, meerdere schakelkasten omvat of hoge eisen stelt aan onderhoudbaarheid en maakbaarheid, biedt Pro Panel duidelijke voordelen. De 3D-modellen maken het mogelijk om al vóór de bouw te controleren of alle componenten fysiek passen en of de warmteafvoer voldoende is, een relevante check bij de compacte behuizingen die bij robotcellen gebruikelijk zijn.

Hoe verwerk je robotspecifieke veiligheidsschakelingen in EPLAN?

Robotspecifieke veiligheidsschakelingen verwerk je in EPLAN door de safetyarchitectuur te documenteren conform het vereiste Performance Level (PL) of Safety Integrity Level (SIL), met duidelijk gescheiden veiligheidskringen voor noodstop, toegangsbeveiliging, lichtschermen en robotspecifieke functies zoals reduced speed en enabling devices.

In de praktijk betekent dit dat de veiligheidsschakelingen een eigen paginabereik krijgen in het EPLAN-project, strikt gescheiden van de standaardbesturingsschakelingen. De noodstopkring van de robot wordt gekoppeld aan de machinebrede veiligheidskring, waarbij elk knooppunt gedocumenteerd is met de bijbehorende schakelaar, de kabelreferentie en de aansluitklem.

Specifieke aandachtspunten bij het documenteren van robotveiligheid in EPLAN zijn:

  • De tweekanaalse uitvoering van noodstop- en deurcontactkringen
  • De aansluiting van de veiligheidscontroller (zoals een Pilz of Sick safety relay) op de robotcontroller
  • De documentatie van het enabling device voor handmatige bedrijfsmodus
  • De koppeling tussen de robotstatus (automatisch, handmatig, onderhoud) en de machinestatus

Een goed gedocumenteerde veiligheidsarchitectuur in EPLAN is bovendien onmisbaar voor de CE-markering van de machine. De schema’s vormen een kernonderdeel van het technisch dossier dat bij de risicobeoordeling hoort.

Wanneer schakel je een EPLAN-specialist in voor een robotiseringsproject?

Je schakelt een EPLAN-specialist in zodra de elektrische documentatie van de gerobotiseerde installatie te complex wordt voor de interne capaciteit, of wanneer de tijdsdruk op het project te groot is om de documentatie naast de engineeringwerkzaamheden bij te houden. Dat geldt ook als de installatie CE-certificering vereist en de schema’s als juridisch document fungeren.

In de praktijk zijn er drie momenten waarop het inschakelen van een specialist direct waarde toevoegt. Ten eerste bij de start van een nieuw robotiseringsproject, wanneer de projectstructuur en naamgevingsconventie worden vastgelegd. Een verkeerde keuze aan het begin werkt het hele project door. Ten tweede bij de integratie van een nieuwe robot in een bestaande installatie, waarbij bestaande schema’s moeten worden uitgebreid en consistent gehouden. Ten derde bij de voorbereiding van de CE-documentatie, waarbij de schema’s moeten voldoen aan de eisen van de Machinerichtlijn.

Bij Kruispunt Engineering combineren we software- en elektrische engineering onder één dak, waardoor de EPLAN-documentatie altijd aansluit op de werkelijke besturingsarchitectuur van de installatie. Dat voorkomt de veelgemaakte fout dat schema’s en software uit de pas lopen, met alle gevolgen voor inbedrijfstelling en onderhoud.

Wil je weten hoe we een robotiseringsproject concreet aanpakken? Neem dan contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek. We denken graag mee over de slimste aanpak voor jouw specifieke situatie, van eerste concept tot werkende installatie. Meer over wie we zijn en wat we doen vind je op de website van Kruispunt Engineering.

Frequently Asked Questions

Hoe lang duurt het gemiddeld om een volledig EPLAN-schema voor een gerobotiseerde cel op te stellen?

De doorlooptijd hangt sterk af van de complexiteit van de installatie. Voor een enkelvoudige robotcel met standaard I/O en een overzichtelijke veiligheidsarchitectuur reken je op twee tot vier weken. Bij grotere installaties met meerdere robots, complexe veiligheidsschakelingen en uitgebreide periferie kan dit oplopen tot acht weken of meer. Een goede projectstructuur en herbruikbare paginasjablonen kunnen de doorlooptijd aanzienlijk verkorten.

Welke naamgevingsconventies zijn het meest geschikt voor EPLAN-projecten in de robotica?

De meest toegepaste aanpak is werken met de IEC 81346-norm als basis voor de identificatiestructuur, waarbij installatie, locatie en functie hiërarchisch worden opgebouwd. Voor roboticatoepassingen betekent dit concreet: een prefix voor de robotcel (bijv. =RC01), een locatieaanduiding voor het subsysteem (bijv. +ARM of +KAST) en een functionele aanduiding per component (bijv. -K1 voor een contactor). Consistente naamgeving voorkomt fouten in de automatisch gegenereerde stuklijsten en kabellijsten.

Wat zijn de meest gemaakte fouten bij het documenteren van robotveiligheid in EPLAN?

De meest voorkomende fouten zijn het niet volledig documenteren van de tweekanaalse veiligheidskringen, het ontbreken van kruisreferenties tussen de veiligheidscontroller en de robotcontroller, en het niet bijhouden van de schema’s na wijzigingen tijdens de inbedrijfstelling. Een andere veelgemaakte fout is het samenvoegen van veiligheidsschakelingen met standaardbesturingsschakelingen op dezelfde pagina, wat de leesbaarheid en de CE-documentatie bemoeilijkt. Strikte paginascheiding en een vaste reviewprocedure na elke wijziging voorkomen de meeste van deze problemen.

Kan ik bestaande EPLAN-sjablonen van de robotfabrikant gebruiken als startpunt voor mijn project?

Ja, de meeste grote robotfabrikanten zoals FANUC, KUKA en ABB leveren EPLAN-macrobestanden of sjablonen voor hun controllers en veiligheidsmodules. Deze zijn een waardevol startpunt, maar ze moeten altijd worden aangepast aan de specifieke projectstructuur en naamgevingsconventie van jouw installatie. Let er ook op dat fabriekssjablonen niet altijd up-to-date zijn met de nieuwste softwareversie van de controller, dus verificatie met de actuele technische documentatie van de fabrikant is noodzakelijk.

Hoe houd je EPLAN-schema's up-to-date tijdens en na de inbedrijfstelling van een robot?

De meest effectieve aanpak is het aanwijzen van één verantwoordelijke engineer die alle as-built wijzigingen bijhoudt tijdens de inbedrijfstelling en deze direct verwerkt in het EPLAN-project. Gebruik versiebeheer binnen EPLAN of een extern PDM-systeem om wijzigingen traceerbaar te houden. Na oplevering is het raadzaam om de as-built schema’s formeel te laten accorderen en op te slaan als onderdeel van het technisch dossier, zodat ze ook jaren later nog bruikbaar zijn voor onderhoud en uitbreidingen.

Is EPLAN verplicht voor de CE-markering van een gerobotiseerde machine, of zijn andere tools ook toegestaan?

EPLAN is niet wettelijk verplicht voor CE-markering; de Machinerichtlijn stelt eisen aan de inhoud van de technische documentatie, niet aan de gebruikte software. In de praktijk is EPLAN echter de industriestandaard in de Nederlandse en Europese machinebouw, en schema’s die hiermee zijn opgesteld voldoen doorgaans goed aan de verwachtingen van certificerende instanties en notified bodies. Zolang de elektrische documentatie volledig, leesbaar en traceerbaar is en aansluit op de risicobeoordeling, is het formaat in principe vrij.

Wat kost het inhuren van een EPLAN-specialist voor een robotiseringsproject, en hoe bereken je de ROI?

De kosten voor een externe EPLAN-specialist variëren doorgaans tussen de €75 en €120 per uur, afhankelijk van ervaring en specialisatie. De ROI is het makkelijkst te berekenen door de kosten af te zetten tegen de risico’s van incomplete of foutieve documentatie: vertragingen tijdens inbedrijfstelling, meerwerk bij onderhoud en potentiële problemen bij CE-certificering kunnen al snel een veelvoud van de documentatiekosten bedragen. Bovendien bespaart een goed gestructureerd EPLAN-project bij toekomstige uitbreidingen van de installatie direct tijd en geld.

Related Articles