De elektrische installatie van een robotcel ontwerp je door systematisch de benodigde componenten, vermogensbehoefte en veiligheidseisen in kaart te brengen en deze te integreren in de bestaande fabrieksinfrastructuur. Een goed ontwerp begint niet bij de hardware, maar bij een helder begrip van het productieproces dat de robotcel moet ondersteunen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het elektrische ontwerp van een robotcel, van componentkeuze tot veelgemaakte fouten.
Welke elektrische componenten horen standaard in een robotcel?
Een standaard robotcel bevat altijd een robotcontroller, schakelkast met vermogensverdeling, veiligheidsrelais of veiligheids-PLC, noodstopschakelaars, aardlekbeveiliging en bekabeling conform de geldende normen. Daarnaast horen sensoren, actuatoren en een HMI-paneel tot de basisuitrusting. De exacte samenstelling hangt af van de toepassing en het type robot.
Concreet bestaat de elektrische infrastructuur van een robotcel doorgaans uit de volgende onderdelen:
- Robotcontroller: het brein van de cel, dat de bewegingen van de robot aanstuurt en communiceert met de overige besturingen
- PLC of veiligheids-PLC: voor de procesbesturing en het bewaken van veiligheidsfuncties
- Schakelkast: met vermogensverdeelkast, zekeringen, aardlekschakelaars en motorstarters
- Veiligheidscomponenten: noodstopschakelaars, lichtschermen, deursloten en veiligheidsrelais
- Sensoren en actuatoren: inductieve sensoren, druksensoren, pneumatische ventielen en servomotoren
- HMI-paneel: voor bediening en statusweergave door de operator
- Bekabeling en kabelgoten: conform de geldende EMC-richtlijnen en IP-klasse-eisen
Bij robotcellen die samenwerken met visionsystemen of motion control komen daar nog extra voedingseenheden en communicatiemodules bij. Het is belangrijk dat alle componenten van meet af aan als één systeem worden gedacht, zodat de integratie later geen problemen oplevert.
Hoe bepaal je de vermogensbehoefte van een robotcel?
De vermogensbehoefte van een robotcel bepaal je door het opgetelde piekvermogen van alle elektrische componenten te berekenen en daar een veiligheidsmarge op toe te passen. Denk aan de robotcontroller, servomotoren, pneumatische componenten, verlichting en randapparatuur. Een marge van 20 tot 30 procent bovenop het berekende piekvermogen is gangbaar in de praktijk.
De berekening verloopt stap voor stap:
- Verzamel de technische specificaties van alle componenten, inclusief aanloopstromen van motoren
- Bereken het gelijktijdige piekvermogen, rekening houdend met welke onderdelen tegelijk actief zijn
- Tel het gemiddeld continuvermogen op voor thermische dimensionering van de schakelkast
- Voeg een marge toe voor toekomstige uitbreidingen en onvoorziene belasting
- Selecteer de juiste zekeringen, aardlekschakelaars en kabeldoorsneden op basis van de berekende waarden
Een onderschat aspect is de aanloopstroom van servomotoren en frequentieregelaars. Die kan tijdelijk drie tot vijf keer hoger liggen dan de nominale stroom. Wie dit niet meeneemt in het ontwerp, riskeert ongewenste uitschakelingen tijdens productie.
Welke veiligheidsnormen gelden voor de elektrische installatie van een robotcel?
Voor de elektrische installatie van een robotcel gelden in Europa primair de machinerichtlijn (2006/42/EG) en de bijbehorende geharmoniseerde normen, waaronder EN ISO 10218 voor industriële robots en EN 60204-1 voor de elektrische uitrusting van machines. Afhankelijk van de toepassing zijn ook EN ISO 13849 en IEC 62061 relevant voor de veiligheidsbesturing.
In de praktijk betekent dit het volgende:
- EN 60204-1: beschrijft eisen aan bekabeling, aarding, schakelkasten en noodstopfuncties
- EN ISO 10218-1 en -2: specifiek voor de veiligheid van industriële robots en de integratie in een robotcel
- EN ISO 13849-1: voor het ontwerp van veiligheidsgerelateerde besturingssystemen (PLd of PLe)
- IEC 62061: alternatief voor EN ISO 13849, gericht op elektrische veiligheidsfuncties (SIL-niveau)
Een risicoanalyse conform EN ISO 12100 vormt altijd de basis. Zonder gedocumenteerde risicoanalyse is een CE-markering niet haalbaar, en dat maakt de robotcel juridisch niet inzetbaar op de Europese markt. Veiligheid is dus niet alleen een technische keuze, maar ook een wettelijke verplichting.
Hoe integreer je een robotcel in een bestaande fabriekselektrische infrastructuur?
Een robotcel integreer je in een bestaande fabriekselektrische infrastructuur door eerst de beschikbare aansluitcapaciteit, aardingsstrategie en communicatieprotocollen van de fabriek in kaart te brengen. Pas daarna ontwerp je de aansluiting van de robotcel hierop, zodat je geen conflicten creëert met bestaande systemen of de fabrieksbeveiliging belast.
De integratie vraagt aandacht op drie niveaus:
Vermogen en aarding
Controleer of de bestaande verdeelinrichting voldoende capaciteit heeft voor de extra belasting van de robotcel. Aarding is een kritisch punt: een slechte aarding veroorzaakt storingen in de besturing en kan veiligheidsfuncties onbetrouwbaar maken. Zorg voor een aparte aardingsbus in de schakelkast van de robotcel die direct terugloopt naar de hoofdaarding van de fabriek.
Communicatie en netwerk
De robotcel moet kunnen communiceren met het fabrieks-MES of SCADA-systeem. Breng de gebruikte protocollen in kaart, zoals Profinet, EtherNet/IP of Modbus TCP, en zorg dat de PLC in de robotcel dezelfde taal spreekt. Een apart industrieel netwerksegment voor de automatiseringslaag voorkomt interferentie met het kantoornetwerk.
Wat zijn veelgemaakte fouten bij het ontwerpen van een robotcel-installatie?
De meest gemaakte fouten bij het ontwerpen van een robotcel-installatie zijn het onderdimensioneren van de vermogensvoorziening, het vergeten van EMC-maatregelen, onvoldoende aandacht voor kabelmanagement en het te laat betrekken van de veiligheidsnormen in het ontwerp. Deze fouten leiden tot storingen, vertragingen en kostbare aanpassingen achteraf.
Concrete valkuilen die we in de praktijk regelmatig tegenkomen:
- Vermogen onderschat: aanloopstromen en gelijktijdige belasting worden niet meegenomen, waardoor zekeringen onnodig uitschakelen
- EMC-problemen: stuurkabels en vermogenskabels lopen parallel zonder afscherming, wat storingen in de besturing veroorzaakt
- Kabelmanagement: te weinig ruimte in kabelgoten of onvoldoende flexibele kabels voor bewegende robotarmen
- Veiligheid als nagedachte: veiligheidsfuncties worden pas aan het einde van het ontwerp toegevoegd in plaats van van meet af aan geïntegreerd
- Geen uitbreidingsruimte: de schakelkast is volledig bezet bij oplevering, waardoor latere uitbreidingen onmogelijk of duur zijn
- Documentatie ontbreekt: geen actuele schema’s en kabellijsten, waardoor onderhoud en storingsdienst veel tijd verliezen
Veel van deze fouten ontstaan doordat mechanisch, elektrisch en softwarematig ontwerp niet goed op elkaar zijn afgestemd. Een geïntegreerde aanpak, waarbij alle disciplines vanaf de start samenwerken, voorkomt de meeste problemen.
Wanneer schakel je een extern ingenieursbureau in voor de elektrische engineering van een robotcel?
Je schakelt een extern ingenieursbureau in voor de elektrische engineering van een robotcel wanneer de interne kennis of capaciteit ontbreekt om het volledige ontwerp te realiseren, wanneer de toepassing complex of maatwerk is, of wanneer snelheid en zekerheid van oplevering doorslaggevend zijn. Een extern bureau brengt ook frisse ogen en brancheoverstijgende ervaring mee.
Specifieke situaties waarin externe inschakeling verstandig is:
- De robotcel moet worden geïntegreerd in een bestaande, complexe fabrieksomgeving
- Er gelden hoge veiligheidseisen (PLd, SIL 2 of hoger) die specifieke kennis vereisen
- Het interne team heeft de capaciteit niet om naast lopende projecten ook dit traject te dragen
- De toepassing vraagt om een combinatie van werktuigbouwkunde, elektrotechniek en software onder één regie
- Er is behoefte aan een partij die meedenkt over het concept, niet alleen uitvoert op basis van een kant-en-klare specificatie
Bij Kruispunt Engineering begeleiden we het volledige traject van functioneel ontwerp tot inbedrijfstelling, met elektrotechniek en mechanica volledig in huis. Dat betekent geen afhankelijkheid van derden en een helder aanspreekpunt gedurende het hele project. Ben je benieuwd wat wij voor jouw robotiseringsproject kunnen betekenen? Neem dan contact op voor een vrijblijvend gesprek. Wil je eerst meer weten over onze aanpak op het gebied van software engineering? Ook dat vind je bij ons.
Frequently Asked Questions
Hoe lang duurt het gemiddeld om de elektrische engineering van een robotcel te voltooien?
De doorlooptijd van de elektrische engineering van een robotcel varieert sterk per project, maar reken gemiddeld op vier tot twaalf weken voor het volledige engineeringtraject, exclusief productie en inbedrijfstelling. Eenvoudige cellen met standaardcomponenten zijn sneller gereed, terwijl maatwerktoepassingen met complexe veiligheidsfuncties of uitgebreide integratie in bestaande systemen meer tijd vragen. Een goede voorbereiding met een duidelijk programma van eisen verkort de doorlooptijd aanzienlijk.
Welke IP-klasse moet de schakelkast van een robotcel minimaal hebben?
De minimale IP-klasse van een schakelkast in een robotcel is afhankelijk van de omgevingscondities, maar IP54 is in de meeste industriële omgevingen de gangbare standaard. Bij aanwezigheid van koelvloeistof, reinigingswater of hoge stofconcentraties is IP65 of hoger vereist. Controleer altijd de specifieke omgevingseisen van de productielocatie en leg deze vast in het programma van eisen voordat je begint met de schakelkastopbouw.
Wat is het verschil tussen een veiligheids-PLC en een standaard veiligheidsrelais, en wanneer kies je voor welke?
Een veiligheidsrelais is een eenvoudige, kostenefficiënte oplossing voor installaties met een beperkt aantal veiligheidsfuncties, zoals één noodstop en een deurbeveiliging. Een veiligheids-PLC biedt meer flexibiliteit en is geschikt wanneer meerdere veiligheidsfuncties onderling afhankelijk zijn, wanneer de logica complex is of wanneer het vereiste performancelevel (PLd of PLe) dat vereist. In moderne robotcellen met meerdere toegangspunten, lichtschermen en zones is een veiligheids-PLC vrijwel altijd de betere keuze.
Hoe voorkom je EMC-problemen in een robotcel tijdens de ontwerpfase?
EMC-problemen voorkom je in de eerste plaats door vermogenskabels en stuurkabels fysiek gescheiden te routeren in aparte kabelgoten, bij voorkeur met minimaal 10 centimeter tussenruimte of met een aarden metalen scheidingswand. Gebruik afgeschermde kabels voor analoge signalen en zorg dat de afscherming aan één zijde correct is aangesloten op de aardingsbus. Daarnaast helpt het om frequentieregelaars en servoversterkers te voorzien van de juiste EMC-filters en deze zo dicht mogelijk bij de motor te monteren.
Moet elke robotcel afzonderlijk een CE-markering krijgen, of valt die onder de CE-markering van de fabriek?
Een robotcel die als geheel op de markt wordt gebracht of in gebruik wordt gesteld, valt onder de Machinerichtlijn en moet als zelfstandige machine worden voorzien van een CE-markering, inclusief een technisch dossier en een EG-conformiteitsverklaring. Dit geldt ook wanneer de cel wordt geïntegreerd in een bestaande productielijn: de cel zelf is een nieuwe machine en moet afzonderlijk worden beoordeeld. De systeemintegrator of de eindverantwoordelijke partij is juridisch verantwoordelijk voor deze conformiteitsbeoordeling.
Hoe zorg je ervoor dat de elektrische documentatie van een robotcel up-to-date blijft tijdens de levensduur van de installatie?
Zorg vanaf de oplevering voor een digitale documentatieset in een gangbaar formaat, zoals EPLAN of AutoCAD Electrical, zodat wijzigingen eenvoudig kunnen worden doorgevoerd. Stel een intern protocol op waarbij elke aanpassing aan de installatie direct wordt verwerkt in de schema’s en kabellijsten, en maak dit onderdeel van de wijzigingsprocedure. Een revisienummer en datum op elk schema, gecombineerd met een centraal versiebeheerssysteem, voorkomt dat onderhoudsmonteurs en storingsdienst werken met verouderde documentatie.
Wat zijn de eerste concrete stappen als je een robotcel wilt laten ontwerpen maar nog geen gedetailleerde specificaties hebt?
Begin met het beschrijven van het productieproces dat de robotcel moet ondersteunen: welke handelingen worden geautomatiseerd, wat zijn de cyclustijden, welke producten worden verwerkt en wat zijn de omgevingscondities? Op basis van deze procesbeschrijving kan een ingenieursbureau een functioneel ontwerp opstellen en de elektrische eisen afleiden, zonder dat je zelf al alle technische details hoeft te kennen. Een vrijblijvend intakegesprek met een gespecialiseerde partij is vaak de snelste manier om van een globaal idee naar een concreet ontwerp te komen.
Related Articles
- Aan welke normen moet een elektrisch machineschema voldoen?
- Wie kan tijdelijk EPLAN-capaciteit leveren?
- Wat zijn de grootste valkuilen bij het uitbesteden van een technisch project?
- Waarom begrijpen verschillende afdelingen elkaar zo slecht bij grote projecten?
- Wat is industriële automatisering en wat levert het op?


