Het standaardiseren van elektrische schema’s is de verantwoordelijkheid van de elektro-engineer of het engineeringteam dat de schema’s opstelt en beheert. In de meeste machinebouwbedrijven ligt die rol bij de lead engineer of de technisch verantwoordelijke die de documentatiestructuur bepaalt. Dit artikel beantwoordt de meest gestelde vragen over wie wat doet, hoe je begint en wanneer uitbesteden de slimste stap is.
Wat levert het standaardiseren van elektrische schema’s op?
Het standaardiseren van elektrische schema’s levert tijdwinst, lagere foutmarges en betere herbruikbaarheid op. Wanneer schema’s een vaste structuur, naamgeving en opbouw volgen, kunnen engineers sneller werken, fouten eerder opsporen en documentatie eenvoudiger overdragen aan productie, inbedrijfstelling of service.
In de praktijk betekent standaardisatie dat terugkerende machineonderdelen of besturingsblokken als sjabloon beschikbaar zijn. Een motoraansturing, een noodstopkring of een voedingsgroep hoeft dan niet elke keer opnieuw getekend te worden. Dat scheelt niet alleen tekenuren, maar ook revisietijd als er iets wijzigt.
Daarnaast maakt standaardisatie de schakelkastbouw voorspelbaarder. Monteurs herkennen de structuur, kabellijsten zijn consistent opgebouwd en inkooptrajecten verlopen soepeler omdat componentkeuzes vastgelegd zijn. Kortom: het elektrische schema wordt een betrouwbaar fundament in plaats van een document dat per project opnieuw uitgevonden wordt.
Wie is verantwoordelijk voor het standaardiseren van elektrische schema’s?
De verantwoordelijkheid voor het standaardiseren van elektrische schema’s ligt primair bij de lead elektro-engineer of de technisch manager die de documentatierichtlijnen bepaalt. In grotere organisaties is dit soms een aparte rol, zoals een documentatiebeheerder of chief engineer. In kleinere machinebouwbedrijven valt deze taak vaak op de meest ervaren elektro-engineer.
Wat daarbij essentieel is: de persoon die standaarden opstelt, moet niet alleen de schematechniek beheersen, maar ook begrijpen hoe de machine mechanisch en functioneel in elkaar zit. Schema’s die puur vanuit een tekentafelvisie worden gestandaardiseerd, sluiten vaak niet aan bij de praktijk van de bouwvloer of de inbedrijfstelling.
In organisaties waar elektrische engineering wordt uitbesteed, verschuift die verantwoordelijkheid gedeeltelijk naar de externe partner. Het is dan cruciaal dat die partner de standaarden van de opdrachtgever overneemt en consequent toepast, of helpt bij het opzetten van een structuur als die er nog niet is.
Hoe start je met het standaardiseren van bestaande schema’s?
Je start met het standaardiseren van bestaande elektrische schema’s door eerst een inventarisatie te maken van wat er al is. Breng in kaart welke schema’s er zijn, welke structuren terugkeren en waar de grootste inconsistenties zitten. Vanuit die analyse bepaal je de prioriteiten en stel je een basissjabloon op.
Een praktische aanpak werkt in drie stappen:
- Inventariseer en categoriseer: Verzamel bestaande schema’s en groepeer ze op machinetypen of functionele blokken. Kijk welke onderdelen in meerdere projecten terugkomen.
- Stel een basisstandaard op: Definieer de naamconventies, bladindelingen, componentcoderingen en structuur van de kabellijsten. Leg dit vast in een richtlijndocument of sjabloon in je CAE-software.
- Pas toe en verfijn: Gebruik de nieuwe standaard bij het eerstvolgende project en pas het sjabloon aan op basis van de ervaringen uit de praktijk. Standaardisatie is geen eenmalig project, maar een doorlopend proces.
Belangrijk is dat je niet probeert alles in één keer te perfectioneren. Begin met de meest voorkomende blokken en bouw de bibliotheek stap voor stap uit. Een werkbare standaard die consequent gebruikt wordt, heeft meer waarde dan een perfecte standaard die niemand toepast.
Welke tools worden gebruikt voor het standaardiseren van elektrische schema’s?
De meest gebruikte tools voor het standaardiseren van elektrische schema’s zijn gespecialiseerde CAE-softwarepakketten zoals EPLAN Electric P8, Zuken E3 en SEE Electrical. Deze pakketten bieden ingebouwde mogelijkheden voor sjablonen, macrobeheersystemen en gestandaardiseerde componentbibliotheken.
EPLAN Electric P8
EPLAN is de meest gangbare keuze in de Nederlandse en Europese machinebouw. Het platform biedt uitgebreide mogelijkheden voor het opzetten van macro’s, paginasjablonen en artikeldatabases. Standaardisatie is hier geen bijzaak, maar een kernfunctie van het systeem. Onze engineers werken dagelijks met EPLAN en kennen de mogelijkheden om snel herbruikbare schema-onderdelen op te zetten.
Zuken E3 en SEE Electrical
Zuken E3 en SEE Electrical zijn alternatieven die in bepaalde sectoren en bij specifieke klantwensen worden ingezet. Ze bieden vergelijkbare sjabloon- en bibliotheekfuncties, met een iets andere gebruikersinterface en integratiemogelijkheden. De keuze voor een tool hangt vaak af van wat de klant of de keten al gebruikt.
Naast de CAE-software spelen PDM-systemen een rol bij het beheren en distribueren van gestandaardiseerde documentatie. Een goed ingericht PDM-systeem zorgt ervoor dat iedereen altijd met de actuele versie van een sjabloon werkt en dat revisies gecontroleerd verlopen.
Wanneer is het uitbesteden van elektrische standaardisatie slim?
Het uitbesteden van elektrische standaardisatie is slim wanneer de interne capaciteit of expertise ontbreekt om een consistente documentatiestructuur op te zetten en te onderhouden. Dit is vaak het geval bij machinebouwers die mechanisch sterk zijn, maar elektrische engineering met een klein team of op projectbasis uitvoeren.
Concrete situaties waarin uitbesteden de juiste keuze is:
- Je hebt geen elektro-engineer in dienst die de tijd en kennis heeft om standaarden op te zetten.
- Bestaande schema’s zijn inconsistent en het kost meer tijd om ze te corrigeren dan om opnieuw te beginnen.
- Je wilt EPLAN of een vergelijkbaar pakket inzetten, maar hebt geen ervaring met het inrichten van sjablonen en bibliotheken.
- De doorlooptijd van projecten staat onder druk en je kunt het je niet veroorloven dat elektrische documentatie een bottleneck wordt.
Bij elektrische engineering draait uitbesteden niet alleen om het tekenen van schema’s, maar ook om het meebrengen van een werkwijze die direct aansluit bij jouw machineontwerp. Wij werken vanuit een multidisciplinair team waarbij elektro-engineers en werktuigbouwkundigen nauw samenwerken. Dat voorkomt dat schema’s worden opgeleverd die mechanisch niet kloppen of functioneel niet aansluiten.
Wil je weten of het uitbesteden van jouw elektrische standaardisatie haalbaar is? Neem dan contact met ons op. We denken graag mee over een aanpak die past bij de schaal en het tempo van jouw projecten. Meer over wie we zijn en wat we doen vind je op de website van Kruispunt Engineering.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het gemiddeld om een volledige standaardisatie door te voeren?
De doorlooptijd hangt sterk af van de omvang van je projectenportfolio en de mate van inconsistentie in bestaande schema’s. In de praktijk duurt het opzetten van een werkbare basisstandaard — inclusief sjablonen, naamconventies en een eerste componentbibliotheek — gemiddeld twee tot zes weken. Verfijning en uitbreiding van de bibliotheek is een doorlopend proces dat zich over meerdere projecten verspreidt.
Wat zijn de meest voorkomende fouten bij het standaardiseren van elektrische schema's?
Een veelgemaakte fout is het te snel willen standaardiseren van alles tegelijk, waardoor het proces vastloopt en de standaard uiteindelijk niet wordt toegepast. Andere valkuilen zijn het opstellen van richtlijnen zonder input van de bouwvloer of inbedrijfstellingsengineers, en het ontbreken van versiebeheer waardoor meerdere versies van een sjabloon in omloop raken. Begin klein, betrek de juiste mensen en zorg dat de standaard levend blijft via een duidelijk beheerproces.
Kunnen bestaande, inconsistente schema's worden omgezet naar een nieuwe standaard, of moet je opnieuw beginnen?
In de meeste gevallen hoef je niet volledig opnieuw te beginnen. Bestaande schema’s kunnen als referentiemateriaal dienen en stap voor stap worden omgezet bij revisies of nieuwe projectfases. Het is efficiënter om de nieuwe standaard toe te passen op nieuwe projecten en bestaande documenten alleen bij te werken als ze toch al herzien moeten worden. Een volledige retroactieve conversie is zelden de moeite waard tenzij er een directe aanleiding is, zoals een grootschalige machineupdate of een platformwisseling.
Hoe zorg je ervoor dat meerdere engineers dezelfde standaard consequent blijven toepassen?
Consequente toepassing staat of valt met een duidelijk richtlijndocument dat voor iedereen toegankelijk is, gecombineerd met ingebouwde sjablonen en macro’s in de CAE-software die afwijken lastig maken. Regelmatige peer reviews van schema’s helpen om afwijkingen vroeg te signaleren. Daarnaast is het verstandig om bij elke projectoplevering kort te evalueren of de standaard nog aansluit bij de praktijk en waar nodig bij te sturen.
Is standaardisatie ook zinvol als je maar een klein aantal machines per jaar bouwt?
Ja, ook bij een lager projectvolume levert standaardisatie waarde op. Juist bij kleine teams is consistentie belangrijk: als een engineer uitvalt of een project wordt overgedragen, voorkomt een vaste structuur dat kennis verloren gaat. Bovendien bespaar je bij elk nieuw project tijd op terugkerende blokken zoals noodstopkringen of voedingsgroepen, ongeacht hoeveel machines je per jaar bouwt.
Welke normen of richtlijnen zijn relevant bij het standaardiseren van elektrische schema's in de machinebouw?
De belangrijkste norm voor elektrische schema’s in de machinebouw is IEC 81346, die de structurering en codering van technische systemen beschrijft. Daarnaast is IEC 60617 relevant voor grafische symbolen. Voor machines die op de Europese markt worden gebracht, geldt ook de Machinerichtlijn (2006/42/EG) en de bijbehorende norm NEN-EN 60204-1 voor de elektrische uitrusting van machines. Het is verstandig om bij het opstellen van je standaard direct rekening te houden met deze normen, zodat je documentatie ook bij keuringen en certificeringen klopt.
Wat moet je vastleggen in een overdracht als je elektrische standaardisatie uitbesteedt?
Bij uitbesteding is het essentieel om vooraf schriftelijk vast te leggen welke naamconventies, bladindelingen, componentcoderingen en bestandsformaten de externe partner moet hanteren. Spreek ook af wie eigenaar is van de sjablonen en bibliotheken die worden opgebouwd, en hoe revisies en versiebeheer worden geregeld. Een korte kick-off sessie waarin de externe engineer kennismaakt met jouw machineontwerp en interne werkwijze voorkomt veel correctierondes achteraf.


