Elektrische schema’s voor besturingskasten worden gemaakt door elektro-engineers met specialisatie in industriële besturingstechniek. In de praktijk zijn dat medewerkers van een machinebouwer zelf, of engineers van een gespecialiseerd ingenieursbureau dat de elektrotechnische documentatie volledig verzorgt. Voor machinebouwers die intern beperkte elektrische capaciteit hebben, is uitbesteding aan een bureau de meest gebruikte oplossing.
De keuze voor intern of extern hangt sterk af van de beschikbare kennis, de doorlooptijd en de complexiteit van de besturingskast. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen rondom het uitbesteden van elektrische schema’s en de samenwerking die daarbij hoort.
Welke disciplines zijn betrokken bij het tekenen van besturingskasten?
Bij het tekenen van een besturingskast zijn minimaal twee disciplines betrokken: elektrotechniek en werktuigbouwkunde. De elektro-engineer tekent het elektrisch schema, stelt de componentenlijst op en ontwerpt de interne bekabeling. De werktuigbouwkundig engineer levert de mechanische context: afmetingen, montageposities en de functionele werking van de machine.
Wanneer die twee disciplines niet goed op elkaar zijn afgestemd, ontstaan problemen. Een schakelkast die los van de machine wordt ontworpen, sluit zelden naadloos aan op de werkelijkheid. Kabeldoorvoeringen kloppen niet, componentkeuzes sluiten niet aan bij de aandrijving en de functionele logica ontbreekt in het schema.
In complexere projecten komt daar een derde discipline bij: software-engineering. De PLC-programmeur heeft een elektrisch schema nodig dat aansluit op de gewenste besturingslogica. Als dat schema te laat of onvolledig beschikbaar is, loopt ook de softwareontwikkeling vertraging op. Een geïntegreerde aanpak, waarbij elektro-engineers samenwerken binnen hetzelfde team als werktuigbouwkundigen en software-engineers, voorkomt die vertraging.
Wat levert een extern ingenieursbureau dat een interne medewerker niet doet?
Een extern ingenieursbureau levert directe, schaalbare capaciteit zonder de overhead van een vaste aanstelling. Waar een interne medewerker gebonden is aan de kennis en werkwijzen van één bedrijf, brengt een extern bureau ervaring uit meerdere sectoren en projecttypen mee. Dat maakt het verschil, zeker bij complexe of afwijkende besturingsvraagstukken.
Concreet levert een gespecialiseerd bureau doorgaans het volgende, wat intern moeilijk te organiseren is:
- Brede sectorkennis: engineers die schema’s hebben getekend voor uiteenlopende machines en installaties passen bewezen oplossingen toe die intern misschien onbekend zijn.
- Directe beschikbaarheid: een bureau kan snel opstarten, zonder inwerkperiode of wachttijd door interne prioriteiten.
- Multidisciplinair inzicht: bij bureaus waar werktuigbouwkundigen en elektro-engineers samenwerken, sluit het elektrisch schema altijd aan op de mechanische opbouw van de machine.
- Gestandaardiseerde documentatie: schema’s worden opgeleverd volgens geldende normen, direct bruikbaar in productie en voor certificering.
Bij elektrische engineering gaat het niet alleen om het tekenen van schema’s, maar om het begrijpen van de machine als geheel. Dat is precies wat een goed ingenieursbureau onderscheidt van een losse tekenaar.
Welke documenten worden opgeleverd bij elektrische schema’s voor een besturingskast?
Bij de elektrische engineering van een besturingskast wordt een volledig documentatiepakket opgeleverd, bestaande uit het elektrisch schema, de kabellijst, de stuklijst van componenten en het bedradingsschema. Samen vormen deze documenten de volledige elektrische productiedocumentatie die nodig is om de kast te bouwen, te keuren en te onderhouden.
De meest voorkomende documenten zijn:
- Elektrisch schema: de volledige schematische weergave van alle stroomkringen, vermogenscomponenten en besturingssignalen.
- Kabellijst: een overzicht van alle kabels met hun herkomst, bestemming, type en lengte.
- Bedradingsschema: een gedetailleerde weergave van de interne bekabeling binnen de schakelkast, inclusief klemmenstroken en kabelroutering.
- Stuklijst (BOM): een complete lijst van alle elektrische componenten met artikelnummers en leveranciersgegevens.
- Klemmenplan: een overzicht van alle aansluitklemmen, inclusief de signalen die daarop aangesloten zijn.
Afhankelijk van het project kunnen daar nog aanvullende documenten bij komen, zoals een lay-out van de besturingskast of een functionele beschrijving van de besturingslogica. Al deze documenten worden standaard opgesteld in professionele software zoals EPLAN, zodat ze eenvoudig te beheren en te reviseren zijn.
Wanneer is het slim om elektrische engineering uit te besteden?
Het is slim om elektrische engineering uit te besteden wanneer de interne capaciteit tekortschiet, de doorlooptijd onder druk staat of wanneer de complexiteit van het project de aanwezige kennis overstijgt. In de machinebouw is dit een veelvoorkomende situatie: de mechanica is gereed, maar het elektrisch schema vormt de bottleneck die de oplevering vertraagt.
Specifieke situaties waarin uitbesteding de juiste keuze is:
- De interne elektro-engineer is volledig bezet en er is geen ruimte voor een nieuw project.
- Het bedrijf heeft geen vaste elektro-engineer in dienst en tekent schema’s ad hoc of niet.
- Eerder ingeschakelde partijen leverden schema’s die niet aansloten bij de mechanische werkelijkheid van de machine.
- De machine is complex of bevat ongebruikelijke besturingscomponenten waarvoor specialistische kennis vereist is.
- Er geldt een strakke deadline waarbij elke week vertraging directe kosten met zich meebrengt.
Uitbesteden is geen teken van zwakte, maar een slimme capaciteitsbeslissing. Zeker wanneer het gaat om eenmalige of kleine series waarbij het niet rendabel is om een vaste elektro-engineer aan te nemen.
Hoe verloopt de samenwerking bij het uitbesteden van elektrische schema’s?
De samenwerking bij het uitbesteden van elektrische schema’s begint met een intake waarin de scope, de machine en de gewenste documentatie worden besproken. Op basis daarvan starten de engineers met het ontwerp, waarbij regelmatig afstemming plaatsvindt met de opdrachtgever over keuzes en voortgang. Het eindresultaat is een volledig documentatiepakket dat direct bruikbaar is in productie.
In de praktijk verloopt een traject globaal als volgt:
- Intake en briefing: de opdrachtgever deelt beschikbare mechanische tekeningen, functionele omschrijvingen en eventuele componentkeuzes.
- Conceptfase: de elektro-engineer stelt een eerste opzet op van het schema en bespreekt dit met de opdrachtgever.
- Uitwerking: het schema wordt volledig uitgewerkt, inclusief kabellijsten, stuklijsten en bedradingsschema’s.
- Review en revisie: de opdrachtgever beoordeelt de documenten en geeft feedback; de engineer verwerkt dit in een definitieve versie.
- Oplevering: het complete documentatiepakket wordt overgedragen in het gewenste formaat.
Een goede samenwerking vereist dat de engineer de machine begrijpt, niet alleen het schema tekent. Wij werken bij Kruispunt Engineering altijd vanuit het totaalontwerp, zodat het elektrisch schema aansluit op de mechanische en functionele realiteit van uw machine. Wilt u weten wat wij voor uw project kunnen betekenen? Neem contact op en we bespreken de mogelijkheden.
Veelgestelde vragen
Hoeveel tijd kost het om elektrische schema's voor een besturingskast te laten maken?
De doorlooptijd hangt sterk af van de complexiteit van de machine en de volledigheid van de aangeleverde informatie. Voor een relatief eenvoudige besturingskast kan een extern bureau binnen één tot twee weken een volledig documentatiepakket opleveren; voor complexere installaties met uitgebreide PLC-besturing loopt dat op tot vier tot zes weken. Hoe completer de mechanische tekeningen en functionele omschrijving bij de start beschikbaar zijn, hoe sneller het traject verloopt.
Welke informatie moet ik aanleveren om te kunnen starten met het uitbesteden van elektrische schema's?
Om een extern ingenieursbureau snel en efficiënt te laten starten, zijn minimaal de volgende gegevens nodig: mechanische tekeningen of 3D-modellen van de machine, een functionele beschrijving van de besturingslogica, en eventuele al gemaakte componentkeuzes zoals het type PLC of frequentieregelaars. Hoe meer context u aanlevert over de werking van de machine, hoe beter het elektrisch schema aansluit op de mechanische en functionele realiteit. Een gespecialiseerd bureau helpt u bij de intake ook om ontbrekende informatie boven tafel te krijgen.
In welk softwareformaat worden de elektrische schema's opgeleverd en kan ik deze zelf beheren?
Professionele ingenieursbureaus werken doorgaans met EPLAN Electric P8, de industriestandaard voor elektrische engineering in de machinebouw. De schema’s worden opgeleverd in het native EPLAN-formaat, maar ook als PDF of DXF zodat u ze zonder licentie kunt inzien en archiveren. Als u zelf geen EPLAN-licentie heeft, is het verstandig om dit vooraf te bespreken, zodat het bureau de juiste exportformaten meelevert voor intern gebruik en toekomstige revisies.
Wat zijn veelgemaakte fouten bij het uitbesteden van elektrische schema's en hoe voorkom ik die?
De meest voorkomende fout is dat machinebouwers te laat beginnen met het uitbesteden van de elektrische engineering, waardoor het schema onder tijdsdruk wordt gemaakt en afwijkt van de mechanische werkelijkheid. Een tweede veelgemaakte fout is onvoldoende afstemming tijdens het traject: als de opdrachtgever pas bij oplevering feedback geeft, zijn revisies kostbaar en tijdrovend. Voorkom dit door de engineer al vroeg in het project te betrekken en tussentijdse reviewmomenten in te plannen.
Voldoen uitbestede elektrische schema's aan de geldende normen en zijn ze geschikt voor CE-certificering?
Ja, een gespecialiseerd ingenieursbureau levert schema’s op die voldoen aan de relevante Europese normen, waaronder de machinerichtlijn (2006/42/EG) en de laagspanningsrichtlijn, en die aansluiten op normen zoals IEC 60204-1 voor elektrische uitrusting van machines. Dit maakt de documentatie direct bruikbaar voor CE-markering en keuringen door een notified body. Controleer bij de selectie van een bureau altijd of zij aantoonbare ervaring hebben met normconform documenteren voor uw specifieke type machine of installatie.
Kan een extern bureau ook revisies uitvoeren op bestaande, verouderde schema's?
Ja, het reviseren en actualiseren van bestaande elektrische schema’s is een veelgevraagde dienst, zeker bij machines die in de loop der jaren zijn aangepast maar waarvan de documentatie nooit is bijgehouden. Een extern bureau kan bestaande schema’s — ook als deze in een ander formaat of op papier beschikbaar zijn — opnieuw opbouwen in EPLAN en actualiseren naar de huidige staat van de machine. Dit is ook een logisch moment om de documentatie meteen normconform te maken als dat eerder niet het geval was.
Is het mogelijk om een extern ingenieursbureau structureel in te schakelen in plaats van alleen per project?
Absoluut, veel machinebouwers kiezen voor een structurele samenwerking waarbij een extern bureau fungeert als vaste elektrische engineeringpartner voor alle projecten. Dit biedt het voordeel dat de engineers de werkwijze, componentkeuzes en standaarden van uw bedrijf goed leren kennen, wat de samenwerking efficiënter maakt en de kwaliteit van de documentatie verhoogt. Een raamovereenkomst of retainerconstructie geeft u bovendien prioriteit op capaciteit, wat waardevol is bij piekmomenten in uw projectplanning.
